Referendum of democratie?

Een referendum werkt alleen als de vraagstelling super duidelijk is, als iedereen begrijpt waar het over gaat, en als 100% duidelijk is wat de consequentie is van je stem. In de praktijk gaat een referendum gepaard met demagogie (“stem tegen het Oekraïens lidmaatschap van de EU!”) en manipulatie.

Voorbeeld: de Europese grondwet.

In 2005 konden we stemmen in een referendum over een grondwet voor Europa. Dat wil zeggen, we konden over twee dingen stemmen. Ten eerste, wil je dat Europa een grondwet krijgt, en ten tweede, moet dat deze concept tekst zijn (een tekst opgesteld olv Valéry Giscard d’Estaing). Ik was vóór een Europese grondwet, maar tegen de voorliggende tekst. Als ik “voor” stemde, stemde ik voor de slechte tekst. Stemde ik “tegen”, dan stemde ik tegen een Europese grondwet. Ik kon dus niet stemmen, want ik kon het voor mezelf nooit goed doen. Er hadden dus twee vragen moeten zijn: “bent u voor een grondwet?”, en “zo ja, wat vindt u van deze tekst?”.

Voorbeeld: handelsverdrag met Oekraïne.

In 2016 konden we stemmen over een handelsverdrag met Oekraïne. De discussie in de media ging al snel over het lidmaatschap van Oekraïne van de EU. Ik denk dat de meeste mensen dachten dat een voor stem op niet te lange termijn zou leiden tot het lidmaatschap van de EU van Oekraïne. En ik denk dat er mensen waren die dachten dat het referendum ging over of Oekraïne lid moest worden van de EU. De facto ging het referendum dus niet meer over het handelsverdrag, maar over Oekraiens lidmaatschap van de EU.

Voorbeeld: de wet inlichtingen en veiligheidsdiensten

Dit jaar hebben we gestemd over de WIV: de wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten. De regering voerde de wet in, wij konden voor of tegen stemmen. Het was echter totaal onduidelijk wat “tegen” dan betekende. Het zou kunnen betekenen dat de oude wet van kracht bleef. Het kon betekenen dat er helemaal geen wet meer zou zijn. Het kon betekenen dat de regering met een nieuwe wet moest gaan komen. Ik heb tegen gestemd, maar ik heb geen idee waar ik dan voor heb gestemd. Het referendum had meer keuzen moeten hebben: ik ben voor de oude wet, voor de nieuwe, of er moet een geheel nieuwe komen, en in het laatste geval met opties wat er dan in die nieuwe wet moet komen.

Ik heb dus “tegen Europa” gestemd terwijl ik vóór Europa ben. Ik heb voor een handelsverdrag gestemd, terwijl ik niet vind dat Oekraïne in de EU moet komen. En ik heb voor de oude WIV gestemd terwijl ik daar tegen ben (maar nog meer tegen de nieuwe).

Dat is waarom we een parlementaire democratie hebben. We kiezen volksvertegenwoordigers, die geven we de opdracht zich uit en te na te verdiepen in alle onderwerpen waarover ze moeten beslissen, we kijken wat ze doen, we fluisteren ze van alles in, en dan hopen we dat het allemaal goed gaat. En dat gaat het meestal ook. Het gaat pas fout als mensen een handelsverdrag blokkeren omdat ze de EU niet willen uitbreiden, of als ze iedere grondwet blokkeren omdat ze de deze ene tekst onzinnig vinden.

Een referendum is niet democratisch. Een parlementaire democratie, dat is democratisch.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s